Alan Adı Süresi Dolarsa Ne Olur? Site, E-posta ve Geri Alma Süreleri

Yenileme ek süresi neden firmaya göre değişir?

Süre bitiminden sonra adın ne kadar süre silinmeden bekletileceğine ve bu dönemde hangi ücretle yenileneceğine ICANN değil, kayıt kuruluşu karar verir. Bazı firmalar adı uzun süre eski sahibin kaydında tutar, bazıları daha erken silme adımına geçer. Kayıt sözleşmesindeki bu satır, alan adı ne zaman boşa düşer sorusunun gerçek cevabını verir.

ICANN’in Kayıt Firmalarına Getirdiği Kurallar (ERRP)

ICANN’in Expired Registration Recovery Policy (ERRP) politikası, genel uzantılarda süresi dolan adın sahibini korumak için kayıt firmalarına asgari yükümlülükler getirir. Politikanın öne çıkan maddeleri şunlardır:

• Süre bitmeden en az iki hatırlatma gönderilir: biri yaklaşık bir ay, diğeri yaklaşık bir hafta önce.
• Ad yenilenmez ya da silinmezse, bitişten sonraki beş gün içinde yenileme talimatı içeren en az bir bildirim daha gönderilir.
• Ad bitişten sekiz gün veya daha sonra siliniyorsa, yenilenebilir olduğu son en az sekiz ardışık gün boyunca DNS kesilir; bu sürede eski sahip yenileme yapabilir.
• Kayıt firması trafiği bir sayfaya yönlendiriyorsa, bu sayfa adın süresinin dolduğunu açıkça belirtir ve yenileme talimatı verir.
• Yenileme, süre sonrası yenileme ve geri alma ücretleri firmanın sitesinde ve kayıt sözleşmesinde görünür olur.

DNS kesintisinin zorunlu tutulması, sitesi kapanan işletme sahibinin durumu fark etmesi için tasarlanmıştır. Hatırlatma hiç gelmediyse ya da ödenen yenilemeye rağmen ad çalışmıyorsa, ICANN’in SSS sayfasında yer alan yenileme şikâyet formu kullanılabilir.

.com.tr ve Diğer .tr Uzantılarında TRABİS Kuralı

.tr uzantılarında alan adı süresi dolarsa ne olur sorusunun cevabı ICANN’e değil, İnternet Alan Adları Yönetmeliği‘ne bağlıdır. Yönetmeliğin 9. maddesine göre tahsis süresi sonuna kadar yenilenmeyen adın kullanımı iki ay süreyle durdurulur. Bu iki ay içinde yenileme talebi gelmezse ad yeniden tahsise açılır. Yeniden tahsise açılan bu adlar için bir ay süreyle başvuru alınmaz.

.tr tarafında bilinmesi gereken diğer kurallar şunlardır:

• Tahsis süresi: Ad tek seferde en az bir, en fazla beş yıl için tahsis edilir; TRABİS SSS’sine göre yenileme sonrasında da toplam süre beş yılı aşamaz.
• Hatırlatma: Kayıt kuruluşu, tahsis süresinin bitmesine en az üç ay kala sahibini en az e-postayla bilgilendirir.
• Ücret: Tahsis ve yenileme ücretleri TRABİS’e değil, kayıt kuruluşuna ödenir.
• Feragat ve iptal: Sahibin vazgeçtiği ya da iptal edilen ad yeniden tahsise açılır ve iki ay süreyle başvuru alınmaz.

TRABİS, yenilenmeyen adları başvuruya açılacakları tarihle birlikte yeniden tahsise açılan alan adları listesinde yayımlar. Bu liste herkese açık olduğu için bırakılan bir .com.tr adı, bekleme bitince başkası tarafından alınabilir.

Alan Adı Ne Zaman Boşa Düşer? .com ile .com.tr Karşılaştırması

İki sistem aynı sonuca farklı yollardan varır: .com’da ad önce kayıt firmasında bekler, sonra silinir; .com.tr’de ise mevzuatta yazılı iki aylık durdurma süresi uygulanır. Temel farklar aşağıdaki tabloda yan yana durur:

Uzantı ne olursa olsun güvenli yol, adın süre bitmeden yenilenmesidir; ek süreler bir hak değil, son bir fırsat olarak görülmelidir.

Alan Adı Yenileme Ücreti ve Geri Alma Bedeli Kimde Belirlenir?

Alan adı yenileme ücreti ICANN ya da TRABİS tarafından tek bir tarifeyle belirlenmez; yenileme, süre sonrası yenileme ve geri alma bedelleri kayıt kuruluşunca belirlenir. ICANN’in SSS sayfası, geri alma dönemindeki adı kurtarırken kayıt firmasının ek bir bedel isteyebileceğini ve buna bazen “redemption fee” dendiğini not eder. ERRP de bu ücretlerin firmanın sitesinde ve sözleşmesinde görünür olmasını şart koşar.

Yenileme bedelinin geç ödenmesi çoğu zaman normal yenilemeden daha pahalıya gelir; tutar firmaya göre değiştiği için rakam vermek yanıltıcı olur. Onur Freelance’ta alan adı yıllık 1.000 TL, hosting yıllık 2.000 TL, ikisi birlikte 3.000 TL’dir; uzantı seçenekleri ve kapsam domain fiyatları sayfasında yer alır. Yenileme giderinin muhasebede nasıl kaydedileceği web sitesi muhasebe kaydı yazısında anlatılır; işletmenin durumuna göre mali müşavirle teyit edilmesi önerilir.

Başkası Alabilir mi? SEO Etkisi ve Expired Domain Riski

Alan adı süresi dolarsa ne olur diye düşünülürken SEO tarafında birkaç günlük kesinti ile adın tamamen başkasına geçmesi çok farklı sonuçlar doğurur. Kısa bir kesintide sayfalar genellikle dizinde kalır ve yenilemenin ardından trafik toparlanır; kesinti uzadıkça arama motoru sayfalara ulaşamaz ve sayfalar sonuçlardan düşebilir. Ad serbest kalıp başka birinin eline geçtiğinde ise geri bağlantılar, marka aramaları ve eski içeriğin bilinirliği yeni sahibin kullanımına açılır.

Süresi dolmuş adları toplayıp yeniden kullanmak yaygın bir uygulamadır ve Google bunun kötüye kullanılan biçimini açıkça tanımlar. Google’ın spam politikaları sayfasına göre “expired domain abuse”, süresi dolmuş bir adın satın alınıp kullanıcıya çok az değer sunan içerikle sıralamaları manipüle etmek amacıyla kullanılmasıdır. Google’ın örnekleri arasında eski bir okul sitesinde kumarla ilgili içerik ya da bir yardım kuruluşunun eski adresinde ticari ürün satışı yer alır.

Adı kaybeden işletme için risk yalnızca sıralama değildir. Başlıca olasılıklar şunlardır:

• Eski müşteriler aynı adreste alakasız ya da yanıltıcı bir siteyle karşılaşabilir.
• Yeni sahip e-posta kayıtlarını kendi sunucusuna yönlendirirse, eski adrese yazılan postalar ona ulaşabilir.
• Kartvizit, araç giydirme ve katalogdaki adres kullanılamaz hale gelir.
• Adı geri almak, satın alma ya da hukuki başvuru gerektiren uzun bir sürece dönüşebilir.

Süre Dolmadan Önleme: Yenilemeyi Bir Kişiye Bağlı Bırakmamak

En ucuz alan adı yenileme, süre bitmeden yapılandır; önleme adımlarının çoğu bir kez ayarlanıp unutulabilir. Sık önerilen yöntemler şunlardır:

• Otomatik yenileme: Kayıt firması panelinde açılır ve kayıtlı kartın geçerlilik tarihi takip edilir.
• Çok yıllık kayıt: Ad birkaç yıllık alınarak yenileme sıklığı azaltılır; .tr’de toplam süre beş yılı geçemez.
• Güncel iletişim e-postası: Hatırlatmalar bu adrese gider; adres, süresi dolacak alan adının kendisinde olmamalıdır.
• İşletme adına hesap: Kayıt kuruluşu hesabı ve whois sahibi işletme olur, ayrılan çalışana ya da ajansa bağlı kalmaz.
• Takvim hatırlatması: Bitiş tarihi muhasebe takvimine ve birden fazla kişinin görebileceği bir yere yazılır.

İletişim adresi aynı alan adına bağlıysa, ad düştüğü anda hatırlatmalar da okunamaz; bu yüzden ikinci bir adres tanımlanır. Kurumsal adreslerin alan adına nasıl bağlandığı kurumsal e-posta nasıl alınır yazısında ayrıntılı anlatılır.

Genel Uygulama ile Bizim Yaklaşımımız: Ad Kimin Adına Kayıtlı?

Piyasada sık görülen uygulamada alan adı, siteyi yapan ajansın ya da çalışanın hesabında açılır ve yenileme o kişinin hatırlamasına bağlı kalır. Ajansla yollar ayrıldığında ya da kart süresi dolduğunda ad kimse fark etmeden düşebilir ve işletme durumu site kapanınca fark eder. Adın başka birinin adına kayıtlı olması, geri almayı ve transferi de zorlaştırır.

2019’dan beri Maltepe/İstanbul merkezli çalışan Onur Freelance’ta alan adı ve hosting işletme adına açılır; whois sahibi işletmedir ve hesap bilgileri işletmeye teslim edilir. Bitiş tarihleri takip edilir, yenileme zamanı yaklaşınca işletmeye önceden haber verilir. Başka bir firmadaki adın işletme adına taşınması gerekiyorsa adımlar alan adı transferi nasıl yapılır rehberinde yer alır.

Süresi Dolan Alan Adında Sık Yapılan Hatalar ve Doğru Yöntem

Domain süresi doldu uyarısından sonra yapılan hataların çoğu, panik içinde yanlış kişiyle iletişime geçmekten doğar. Sık görülen hatalar ve doğru karşılıkları şöyledir:

• Hatırlatma e-postalarını spam sanmak: Gönderenin gerçekten kayıt firması olduğu panelden kontrol edilir; e-postadaki bağlantı yerine doğrudan firmanın sitesine girilir.
• Yeni bir firmadan aynı adı almaya çalışmak: Ad hâlâ eski firmadaysa yenileme yalnızca o firmada yapılabilir.
• Hosting yenilendi diye adı da yenilenmiş sanmak: İkisi ayrı hizmetlerdir ve ayrı bitiş tarihleri vardır.
• Geri alma dönemini beklemek: Ek bedel doğar ve silinme beklemesine geçen ad geri alınamaz.
• Yenileme sonrası DNS’i kontrol etmemek: Site ve MX kayıtlarının eski haline döndüğü test edilir.

Yeni bir ad alınacaksa baştan kısa, hatırlanabilir ve markayla uyumlu bir seçim yapmak, ileride hem yenilemeyi hem de taşımayı kolaylaştırır; ölçütler alan adı seçimi yazısında sıralanır. Hosting ve alan adının aynı yerde, işletme adına ve tek bitiş takvimiyle yönetilmesi için hosting fiyatları sayfasına bakılabilir.