Web Sitesi Nasıl Yayınlanır? Alan Adı, Hosting, DNS ve Yayın Sonrası Kontroller

DNS Ayarları: A, AAAA, CNAME ve MX Kayıtları

DNS ayarları ilk bakışta karmaşık görünse de siteyi yayına almak için genellikle iki üç kayıt yeterlidir. Kayıt türlerinin görevi şöyledir:

1. A kaydı: Alan adını sunucunun IPv4 adresine yönlendirir. Kök alan adı (örnek.com) çoğunlukla bu kayıtla hosting’e bağlanır.
2. AAAA kaydı: Aynı işi IPv6 adresi için yapar. Hosting firması bir IPv6 adresi vermiyorsa eklenmez; eski ve hatalı bir AAAA kaydı bırakılırsa bazı ziyaretçiler yanlış sunucuya gidebilir.
3. CNAME kaydı: Bir alt alan adını başka bir ada yönlendirir; www.örnek.com adresinin örnek.com’a bağlanması tipik kullanımıdır.
4. MX kaydı: Alan adına gelen e-postaların hangi sunucuya teslim edileceğini belirler. Site yayını için MX kaydına dokunmak gerekmez.
5. TXT kaydı: Doğrulama ve e-posta güvenliği için kullanılır; Search Console doğrulaması da bu kayıtla yapılabilir.

En sık yapılan pahalı hata, siteyi yayına alırken MX ve TXT kayıtlarının silinmesi ya da üzerine yazılmasıdır. Kurumsal e-posta başka bir serviste çalışıyorsa bu kayıtlar olduğu gibi korunur ve yalnızca site ile ilgili A, AAAA ve CNAME kayıtları değiştirilir.

DNS değişikliği ne kadar sürede yayılır?

DNS değişikliği anında her yerde görünmez; eski bilgi kayıtlardaki TTL süresi dolana kadar ara belleklerde tutulabildiği için yayılma saatler sürebilir. Google’ın Search Console için site sahipliği doğrulama sayfası, eklenen bir DNS kaydının Google tarafından görülmesinin birkaç dakika, hatta birkaç gün alabileceğini yazar. Bu süre boyunca bazı ziyaretçiler eski sunucuyu, bazıları yeni sunucuyu görebilir; büyük bir değişiklik öncesinde TTL değerinin düşürülmesi geçişi kısaltabilir.

Kayıtların doğru girildiği nasıl anlaşılır?

Değişiklikten sonra hosting firmasının verdiği IP adresi ile alan adının gösterdiği IP adresi karşılaştırılır. Bilgisayarda komut satırından çalışan nslookup aracı ya da çevrim içi DNS sorgulama araçları, alan adının o an hangi adrese yönlendiğini gösterir. Sonuç farklı sunucularda farklı çıkıyorsa yayılma henüz tamamlanmamıştır; kayıtlar tekrar değiştirilmeden bir süre beklenir.

SSL ve HTTPS: Let’s Encrypt ile Ücretsiz Sertifika

Yayındaki bir sitenin HTTPS ile açılması artık temel beklentidir; tarayıcılar sertifikasız sayfaları güvenli değil diye işaretler ve formlardaki veriler şifrelenmeden taşınır. Let’s Encrypt’in başlangıç sayfası, kuruluşu kâr amacı gütmeyen ISRG tarafından işletilen ücretsiz, otomatik ve açık bir sertifika yetkilisi olarak tanımlar. Sertifikalar ACME protokolüyle otomatik dağıtılır; sayfa iki yol gösterir: sertifikayı hosting sağlayıcısının otomatik yönetmesi ya da sunucuda yeterli yetki varsa Certbot gibi bir ACME istemcisinin çalıştırılması.

Paylaşımlı hosting kullanan çoğu işletme için sertifika, hosting panelinden birkaç tıklamayla etkinleştirilir. Sertifika kurulduktan sonra iki iş daha kalır: tüm http adreslerinin https’e kalıcı olarak yönlendirilmesi ve site içindeki görsel, script ve bağlantıların https ile çağrılması. Google’ın yinelenen URL’leri birleştirme sayfası, HTTPS sayfalarının eşdeğer HTTP sayfalarına göre tercih edildiğini ve HTTP’den HTTPS’e yönlendirme eklenmesini önerir.

Sertifikanın hem www’lu hem www’suz adresi kapsaması gerekir; yalnızca birine kurulan sertifika, diğer adresten gelen ziyaretçiye güvenlik uyarısı gösterir. Kurulumdan sonra adres çubuğundaki kilit simgesine tıklanarak sertifikanın hangi adres için verildiği ve geçerlilik tarihi görülebilir. Sertifika otomatik yenilenmiyorsa bitiş tarihi takvime not edilir.

WordPress Sitesini Yerelden veya Staging’den Canlıya Taşıma

Site bilgisayarda (yerel ortamda) ya da test alanında (staging) hazırlandıysa yayın, dosyaların ve veritabanının canlı sunucuya taşınmasıyla gerçekleşir. WordPress kullanan bir işletmede web sitesi nasıl yayınlanır sorusunun cevabı çoğunlukla bu taşıma işidir. WordPress’in resmi taşıma belgesi, işlem öncesinde WordPress klasörünün, görsellerin, eklentilerin ve veritabanının yedeklenmesini ister. Taşıma adımları genel hatlarıyla şu sırayı izler:

1. Kaynak sitenin dosyaları ve veritabanı yedeklenir.
2. Dosyalar canlı hosting’e yüklenir, veritabanı yeni sunucuya aktarılır ve wp-config.php içindeki veritabanı bilgileri güncellenir.
3. “WordPress Adresi (URL)” ve “Site Adresi (URL)” alanları yeni alan adına göre düzenlenir; belgeye göre ilki çekirdek dosyaların bulunduğu adresi, ikincisi ziyaretçinin tarayıcıya yazacağı adresi gösterir.
4. Veritabanındaki eski adresler (localhost ya da test alan adı) yenisiyle değiştirilir.
5. Kalıcı bağlantılar yeniden kaydedilir, sayfalar ve formlar canlı adreste test edilir.

Dördüncü adımda en çok dikkat edilmesi gereken nokta seri hale getirilmiş (serialized) veridir. WordPress belgesi, veritabanının tamamında düz bir bul-değiştir yapılmasının bazı tema ve bileşen ayarlarını bozabileceğini, bunun yerine bu işi yapan eklentilerin veya WP-CLI’ın search-replace komutunun kullanılmasını önerir. Aynı belge, yazıların GUID sütununun hiçbir durumda değiştirilmemesi gerektiğini de ayrıca vurgular. Taşıma işinin nasıl yürütüldüğü WordPress site taşıma sayfasında anlatılır.

Web Sitesi Yayına Alma Kontrol Listesi

Web sitesi yayına alma kontrol listesi, “site açılıyor” ile “site işini yapıyor” arasındaki farkı kapatır. Adres değişikliğinden sonra aşağıdaki kontroller canlı alan adı üzerinde yapılır:

WordPress’in Okuma Ayarları belgesine göre “arama motorlarının bu siteyi indekslemesini engelle” kutusu işaretliyken sayfanın head bölümüne noindex, nofollow etiketi eklenir. Belge, bu ayarın siteye erişimi kapatmadığını ve isteğe uyup uymamanın arama motoruna kaldığını da not eder. KVKK ve çerez metinlerinin içeriği işletmenin veri işleme biçimine göre değiştiği için metinlerin bir hukukçuyla teyit edilmesi önerilir.

Yayından Sonra: Search Console’a Ekleme ve Site Haritası Gönderme

Web sitesi nasıl yayınlanır sorusu site açıldığında kapanmaz; Google’a haber vermenin resmi yolu Google Search Console’dur. Google’ın mülk ekleme sayfası iki mülk türü tanımlar. Alan mülkü http, https, www ve alt alan adlarının hepsini kapsar ve yalnızca DNS kaydıyla doğrulanır; URL önek mülkü ise yalnızca yazılan protokol ve adresle başlayan sayfaları kapsar ve birden fazla doğrulama yöntemi sunar.

Doğrulama için eklenen TXT kaydı, Google’ın doğrulama sayfasına göre doğrulama başarılı olduktan sonra da DNS’ten silinmemelidir; silinirse mülk doğrulanmamış duruma düşebilir. Doğrulamanın ardından sıradaki adımlar şöyledir:

• WordPress’te SEO eklentisinin ya da çekirdeğin ürettiği site haritası adresi tarayıcıda açılarak çalıştığı görülür.
• Search Console’daki Site Haritaları raporuna bu adres girilip gönderilir.
• URL denetleme aracıyla ana sayfanın Google tarafından erişilebilir olduğu kontrol edilir.
• Birkaç gün sonra sayfa dizine ekleme raporunda “noindex” veya “robots.txt tarafından engellendi” uyarısı olup olmadığına bakılır.

Google’ın site haritası yönetimi sayfası, site haritası gönderilmesinin listedeki her URL’nin taranacağı ya da dizine ekleneceği anlamına gelmediğini açıkça yazar. Sahiplik yetkisi olmayan durumlarda site haritası robots.txt dosyasında da belirtilebilir.

Google İşletme Profili ve Bing Webmaster Tools’a Siteyi Eklemek

Yerel müşteri alan bir işletmede web sitesi nasıl yayınlanır listesinin son adımı, yeni adresin Google İşletme Profili’ne işlenmesidir. Google’ın İşletme Profili’ni düzenleme sayfası, web sitesi alanına “http://” veya “https://” kısmını da içeren tam URL’nin girilmesini ister. Siteye HTTPS geçişi yapıldıysa profildeki adresin de https ile başlayan sürüme güncellenmesi, gereksiz bir yönlendirmeyi ortadan kaldırır.

Bing tarafında Bing Webmaster Tools kullanılır. Bing’in içe aktarma duyurusu, Search Console’da doğrulanmış sitelerin Bing Webmaster Tools’a doğrudan aktarılabildiğini ve aktarılan sitelerin otomatik doğrulandığını anlatır. Search Console kurulumu tamamlandıktan sonra bu yol, Bing doğrulamasını ayrı bir DNS kaydıyla uğraşmadan halletmeyi sağlar.

Siteyi İnternette Yayınlarken Sık Yapılan Hatalar ve Doğru Yöntem

Siteyi internette yayınlama sürecindeki hataların çoğu site açıldığı için fark edilmez; etkileri haftalar sonra dizin raporlarında ya da kaybolan e-postalarda ortaya çıkar. En sık görülenler ve doğru karşılıkları şöyledir:

• www ve www’suz iki ayrı sürüm: Her iki adres de ayrı ayrı açılıyorsa biri tercih edilir, diğeri kalıcı yönlendirmeyle ona bağlanır. Google, yönlendirmeyi hangi URL’nin standart sayılacağı konusunda güçlü bir sinyal olarak görür.
• http’de kalan bağlantılar: Menüde, görsellerde ve metin içi linklerde http adresi kalırsa tarayıcı karma içerik uyarısı verebilir. Veritabanındaki eski adresler güvenli bir bul-değiştir aracıyla güncellenir.
• Staging sitesinin dizine girmesi: Test alanı parola ile korunur ve noindex ile işaretlenir. Google’ın dizine eklemeyi engelleme belgesine göre robots.txt ile engellenen bir sayfadaki noindex kuralı hiç görülmez; iki yöntem aynı sayfada birlikte kullanılmaz.
• Test ayarının canlıya taşınması: Staging’de açık bırakılan arama motoru engeli kopyalanan veritabanıyla canlı siteye de geçer.
• MX kayıtlarının silinmesi: Nameserver değişikliğinde eski e-posta kayıtları yeni panelde yeniden oluşturulur.
• Yedeksiz yayın: Taşımadan önce hem kaynak hem hedef için yedek alınır.

Kendi Başına Yayına Almak mı, Destek Almak mı?

Tek sayfalık, e-posta servisi olmayan yeni bir alan adında web sitesi yayınlama işi, hosting panelindeki sihirbazlarla işletme sahibinin kendi yapabileceği bir iştir. İşin karmaşıklaşması, alan adında çalışan bir kurumsal e-posta, eski bir site ya da birden fazla DNS servisi olduğunda başlar. Web sitesi nasıl yayınlanır diye araştıran işletme sahibi için asıl karar, bu risklerin kim tarafından yönetileceğidir.

Sık görülen genel uygulama, dosyaları sunucuya yükleyip site açılınca işi bitmiş saymaktır. Onur Freelance’ta yaklaşım farklıdır: yayın, DNS kayıtlarının yedeğiyle başlar ve Search Console’da dizin raporu temiz görünene kadar kapanmış sayılmaz. Hosting’in hız ve arama görünürlüğü üzerindeki etkisi hosting seçimi yazısında ayrıca ele alınır.

Onur Freelance’ta Yayına Alma Süreci ve Maliyet Kalemleri

Onur Freelance, 2019’dan beri Maltepe/İstanbul merkezli olarak web tasarım ve dijital pazarlama hizmeti veren bir stüdyodur; yayına alma, sitenin teslim sürecinin bir parçası olarak yürütülür. Alan adı ve hosting işletme adına açılır, yönetici erişimi işletmede kalır. Onur Freelance Google’ın, alan adı kayıt firmalarının ya da hosting sağlayıcılarının resmi destek kanalı değildir; bu kurumların kendi panelleri ve destek hatları ayrıdır.

Yayın tarafındaki sabit maliyet kalemleri şunlardır:

• Hosting: Yıllık 2.000 TL; ayrıntılar hosting fiyatları sayfasındadır.
• Alan adı: Yıllık 1.000 TL; hosting ile birlikte alındığında ikisi 3.000 TL’dir.
• Bakım: Yayından sonraki güncelleme, yedek ve güvenlik takibi aylık 500–2.000 TL aralığındadır.

Sitenin kendisi henüz yapılmadıysa tek sayfa site 12.000 TL’den, kurumsal site 15.000 TL’den, e-ticaret sitesi 24.000 TL’den başlar. Yayından sonra arama görünürlüğü hedefleniyorsa sitenin teknik altyapısının SEO uyumlu olup olmadığı kontrol edilir; düzenli SEO çalışması aylık 9.000 TL’den başlar. Sıralama ya da dizine eklenme süresi için söz verilmez; bu kararlar arama motorlarına aittir.